WhatsApp ile iletişim
Antalya Çocuk Diş Çekimi
Formu doldurarak telefon numaranızı bizimle paylaşın, biz sizi arayalım!
Çocuklarda diş çekimi, kurtarılamayacak kadar çürümüş, apse yapmış, travmayla kırılmış ya da zamanında düşmeyen dişler için uygulanan bir tedavidir. Diş çekimi için belirli bir yaş sınırı yoktur; gerektiğinde 3–4 yaşındaki bir çocuğun süt dişi de çekilebilir.
Çocuk diş hekimleri (pedodontistler) önce dişi dolgu veya kanal tedavisiyle korumayı dener; çekim en son seçenektir. Çekim gerektiğinde işlem çoğu zaman lokal anestezi altında, çocuk ağrı hissetmeden birkaç dakikada tamamlanır.
6 yaş civarında çıkan azı dişi ise kalıcı bir diştir ve ebeveynler tarafından çoğu zaman süt dişi sanılır.
Çocuklarda diş çekimi kararını yaş değil, dişin durumu belirler. Pedodontist muayene ve röntgen ile dişin kurtarılıp kurtarılamayacağını değerlendirir ve çekimi yalnızca diğer tedaviler mümkün olmadığında önerir.
Çocuklarda diş çekimi gerektiren başlıca durumlar şunlardır:
Çürük bir süt dişinin önce çocuklarda diş dolgusu ile onarılması denenir.
Çocuklarda diş çekimi için belirli bir yaş sınırı yoktur. Ancak, süt dişlerinin doğal değişme sürecini mümkün olduğunca beklemek önemlidir. Çürük veya apse gibi durumlar, süt dişlerinin erken çekilmesini gerektirebilir. Daimi dişlerin çekilmesi ise genellikle ileri çürük, travma veya ortodontik ihtiyaçlar doğrultusunda yapılır.
Bu dönemde, çocukların süt dişleri yaklaşık 6. ayda çıkmaya başlar ve 2,5–3 yaş civarında tamamlanır. Bu yaşlarda, süt dişlerinin çekilmesi genellikle ciddi çürükler veya diş apsesi gibi sağlık sorunları nedeniyle gereklidir. Çürüklerin erken tedavi edilmemesi, çocuklarda ağrıya ve enfeksiyona yol açabilir ve bu durumlar dişin çekilmesini gerektirebilir.
3, 4 veya 5 yaşındaki bir çocuğun dişi çekilebilir. Ancak bu yaşta çekilen süt dişinin yerine kalıcı diş ancak yıllar sonra çıkacağından, çekimden sonra boşluğun korunması gerekir. Boşluğun nasıl korunduğunu ve hangi durumlarda gerektiğini “Çocuklarda Diş Yer Tutucuları” yazımızda bulabilirsiniz.
Çocuklar bu yaşlarda karışık dişlenme dönemine girerler; yani hem süt dişleri hem de daimi dişler aynı anda ağızda bulunur. Süt dişlerinin doğal olarak düşmesi beklenmelidir, ancak bazı durumlarda çürük veya travma süt dişlerinin erken çekilmesini gerektirebilir. Erken çekim, kalıcı dişlerin dizilimini olumsuz etkileyebileceği için, bu kararın sadece diş hekimi tarafından son çare olarak alınması gerekmektedir.
6, 7 veya 8 yaşındaki bir çocuğun dişi çekilebilir. Bu yaşlarda en sık karşılaşılan durumlar şunlardır:
Süt azı dişleri genellikle 10–12 yaşları arasında değişir. Bu dönemde dikkat edilmesi gereken bir nokta daha vardır: 6 yaş civarında süt dişlerinin arkasından çıkan 6 yaş dişi, kalıcı bir azı dişidir. Süt dişi sanılarak ihmal edilmemelidir; bu dişi bir sonraki bölümde ayrıca ele alıyoruz.
12–13 yaşına gelindiğinde, yirmi yaş dişleri dışındaki kalıcı dişlerin büyük kısmı ağızda yerini almıştır. Bu yaştan sonra yapılan çekimler çoğunlukla kalıcı dişleri kapsar. Bu çekimlerin bir kısmı da çocuklarda ortodonti tedavisi planının parçası olarak, dişlere yer açmak amacıyla yapılır.
Bu yaş grubunda diş çekiminin başlıca nedenleri ileri çürük, ortodontik yer ihtiyacı ve gömülü kalan dişlerdir. İleri çürük en sık 6 yaş dişinde görülür.
12 yaşında çekilen dişin yerine yenisi çıkıp çıkmayacağı, çekilen dişin türüne bağlıdır. Çekilen diş henüz değişmemiş bir süt dişiyse altından kalıcı diş gelir. Kalıcı bir dişse yerine yeni diş çıkmaz.
Yaş | Ağızdaki dişler | Sık görülen çekim nedenleri |
|---|---|---|
| 0–6 yaş | Yalnızca süt dişleri | İleri çürük, apse, travma |
| 6–12 yaş | Süt ve kalıcı dişler birlikte | Düşmeyen süt dişi, çürük süt azısı, travma |
| 12 yaş ve sonrası | Çoğunlukla kalıcı dişler | İleri çürük (özellikle 6 yaş dişi), ortodontik nedenler, gömülü diş |
7, 8 veya 10 yaşındaki bir çocuğun azı dişi çekilebilir. Ancak karar vermeden önce çekilecek dişin süt azı dişi mi, yoksa kalıcı 6 yaş dişi mi olduğu belirlenmelidir. İkisi ağızda yan yana durur ama çekildiklerinde sonuçları tamamen farklıdır.
Halk arasında “kök diş” olarak bilinen azı dişleri, çocuğun ağzında iki türde bulunur.
Süt azı dişleri her çenenin sağında ve solunda ikişer tane olmak üzere toplam 8 tanedir. Genellikle 10–12 yaşları arasında sallanıp düşerler ve altlarından kalıcı küçük azı dişleri çıkar. Bu nedenle çekilen bir süt azı dişinin yerine, zamanı geldiğinde kalıcı diş gelir.
6 yaş dişi, yani birinci kalıcı azı dişi, 6–7 yaş civarında süt dişlerinin en arkasında çıkar. Hiçbir süt dişinin yerine geçmez; kalıcıdır, düşmez ve çekilirse yerine yeni diş gelmez.
Ebeveynler bu dişi çoğu zaman fark etmez ya da süt dişi sanar. Ayırt etmenin pratik bir yolu vardır: Ön ortadaki dişten arkaya doğru sayıldığında altıncı diş, 6 yaş dişidir.
6 yaş dişinin çiğneme yüzeyi derin oluklu olduğu için çürümeye yatkındır. Süt dişi sanılıp ihmal edildiğinde çürük kısa sürede ilerleyebilir. Bu yüzden diş ağızda göründüğünde oluklarının fissür örtücü ile kapatılması önerilir.
Çürümüş bir 6 yaş dişinde ilk seçenek dolgu veya çocuklarda kanal tedavisidir. Diş kurtarılamıyorsa çekim, çocuğun yaşı ve diğer dişlerin gelişimi değerlendirilerek planlanır. Uygun dönemde ve ortodontik değerlendirmeyle yapılan çekimlerde, arkadan gelen 12 yaş dişi zamanla bu boşluğa ilerleyebilir.
Çocuklarda diş çekimi, çoğu zaman lokal anestezi altında ve birkaç dakika içinde tamamlanan bir işlemdir. Süreç genellikle şu adımlarla ilerler:
Çocuklarda diş çekimlerinin büyük kısmı lokal anestezi ile yapılır. Çocuk işlem boyunca uyanıktır; dişin çıkarılması sırasında baskı hissedebilir ama ağrı duymaz.
Kökleri erimemiş süt dişleri ve kalıcı dişler, uyuşturma yapılmadan çekilmez. Kökü tamamen erimiş ve çok sallanan süt dişlerinde ise bazen yalnızca yüzeysel uyuşturucu jel yeterli olabilir. İğne korkusu olan çocuklarda iğnesiz anestezi seçeneği de değerlendirilebilir.
Bazı çocuklar yaşı, yoğun diş hekimi korkusu ya da özel gereksinimleri nedeniyle lokal anestezi altında tedaviye uyum sağlayamaz. Aynı seansta çok sayıda dişin tedavi edilmesi gerektiğinde de farklı yöntemler gündeme gelir. Bu durumlarda çocuğu sakinleştiren sedasyon ya da çocuğun tamamen uyutulduğu genel anestezi tercih edilebilir.
Sedasyon ve genel anestezi, her tıbbi işlem gibi belirli riskler taşır. Bu yüzden yalnızca gerçekten gerektiğinde tercih edilir ve güvenliği büyük ölçüde uygulandığı koşullara bağlıdır. Ebeveynlerin işlem öncesinde şu noktaları sorması önemlidir:
Ayrıca hekimin verdiği aç kalma süresine mutlaka uyulmalıdır. Bu kural, anestezi sırasında mide içeriğinin solunum yoluna kaçmasını önlemek için konur.
Antalya Myra Dental’de çocuklara yönelik tüm tedaviler pedodontist eşliğinde planlanır ve uygulanır. Sedasyon veya genel anestezi gereken durumlarda, işlem öncesi değerlendirmeden çocuğunuzun tamamen uyanmasına kadar her aşama güvenlik önceliğiyle yürütülür. Hangi çocuklarda hangi yöntemin tercih edildiğini Çocuk Diş Tedavisinde Sedasyon ve Genel Anestezi yazımızda bulabilirsiniz.
Süt dişleri doğal olarak dökülerek yerlerini daimi dişlere bırakır. Ancak, bazı durumlarda süt dişleri kendiliğinden düşmez ve daimi dişlerin doğru şekilde sıralanmasını engelleyebilir. Bu tür dökülmeyen süt dişlerinin çekilmesi, altından gelecek daimi dişlere yer açmak ve çocuğun diş düzeninin sağlıklı bir şekilde gelişimini sağlamak için gerekebilir.
Düşmeyen süt dişinde en sık görülen durum, kalıcı dişin süt dişinin arkasından çıkmasıdır. Bu tablo halk arasında “çift sıra diş” olarak bilinir ve özellikle 6–7 yaş civarında alt ön dişlerde görülür.
Süt dişi sallanıyorsa, birkaç hafta içinde kendiliğinden düşebilir. Kalıcı diş de dilin baskısıyla zamanla öne doğru ilerleyerek yerine oturabilir. Süt dişi sallanmıyorsa ya da birkaç hafta içinde düşmüyorsa, hekim tarafından çekilmesi gerekir.
Bazı çocuklarda ise süt dişinin altında kalıcı diş tomurcuğu hiç bulunmaz. Bu durumda süt dişi düşmeden yıllarca ağızda kalabilir ve sağlıklıysa çekilmeden korunması tercih edilebilir. Hangi yolun izleneceğine röntgen değerlendirmesiyle karar verilir.
Çok sallanan ve neredeyse kendiliğinden düşecek bir süt dişi evde çekilebilir. Bunun için eller yıkanır ve diş temiz bir gazlı bez ya da peçeteyle tutularak hafifçe çevrilir. Diş direnç gösteriyorsa zorlanmamalıdır; çocuğun dişi diliyle oynatarak kendiliğinden düşmesini beklemek daha güvenlidir.
Dişe ip bağlamak, kapıya bağlayıp çekmek gibi yöntemler kökün kırılmasına ve dişetinin yaralanmasına yol açabileceği için önerilmez. Diş düştükten sonra oluşan hafif kanama, gazlı bez ısırtıldığında genellikle birkaç dakika içinde durur.
Aşağıdaki durumlarda dişi evde çekmeye çalışmak yerine diş hekimine başvurulmalıdır:
Çekilmesi gereken bir süt dişi ağızda bırakıldığında, sorun çoğu zaman kendiliğinden geçmez. Enfeksiyon yayılabilir, alttan gelen kalıcı diş zarar görebilir ve çocuk tekrarlayan ağrı ve şişlik yaşayabilir.
Alttaki kalıcı dişin zarar görmesi, en önemli risklerden biridir. Süt dişinin kökündeki enfeksiyon kontrol altına alınmadığında, hemen altında gelişen kalıcı diş tomurcuğunu etkileyebilir. Bu durum kalıcı dişte lekelere, mine kusurlarına ya da dişin yerinden sapmasına yol açabilir.
Enfeksiyonun çevre dokulara yayılması da sık karşılaşılan bir sonuçtur. Enfeksiyon kaynağı haline gelen diş, çevresindeki dişetinde apse oluşturabilir ve yüzde şişliğe neden olabilir. Süt dişi enfeksiyonları nadiren de olsa hastanede tedavi gerektirecek kadar ilerleyebilir.
Antibiyotikle geçiştirmek ise sorunu çözmez. Antibiyotik enfeksiyonu geçici olarak baskılayabilir, ancak enfeksiyonun kaynağı olan dişi ortadan kaldırmaz. Diş tedavi edilmeden tekrar tekrar antibiyotik kullanmak, şikâyetlerin kısa süre sonra geri dönmesine ve gereksiz ilaç kullanımına yol açar.
Birçok ebeveyn, “Bu yaşta çocuğun dişi çekilir mi?” diye merak eder. Ancak enfeksiyon gibi ciddi durumlar ortaya çıktığında, çocuğun yaşı ne olursa olsun, ileride daha büyük sağlık problemlerini önlemek için dişin çekilmesi gerekebilir.
Çocuklarda kalıcı dişlerin çekilmesi son çare olarak kabul edilir. Kalıcı bir dişin yerine yenisi çıkmadığı için hekim önce dişi kurtarmanın tüm yollarını dener. Dişin durumuna göre dolgu, kanal tedavisi veya kron (diş kılıfı) ile onarım öncelikli seçeneklerdir.
Bu seçenekler mümkün olmadığında kalıcı dişin çekilmesi gerekebilir. Başlıca durumlar şunlardır:
Kalıcı dişin çekilmesi kaçınılmaz hale geldiğinde bu, diğer diş veya ortodontik tedavilerin başarılı olabilmesi için gerekli olabilir. Çekim işlemi pedodontist tarafından özenle yapılır ve çoğu durumda dişin çıkarılması kısa sürer.
Çekimden sonra oluşan boşluğun nasıl değerlendirileceği, çekimin nedenine bağlıdır. Ortodontik amaçla yapılan çekimlerde boşluk, tedavi sırasında dişlerin hareket ettirilmesiyle kapatılır. Çürük veya travma nedeniyle çekilen dişlerde ise boşluk çocuklarda ortodontik tedaviyle kapatılabilir ya da ileride köprü veya implantla doldurulabilir. İmplant genellikle çene gelişimi tamamlandıktan sonra uygulanır.
Çekilen dişin yerine yenisinin çıkıp çıkmayacağı, çekilen dişin süt dişi mi yoksa kalıcı diş mi olduğuna bağlıdır. Süt dişi çekildiğinde altından kalıcı diş gelir; kalıcı diş çekildiğinde ise yerine yeni diş çıkmaz.
Çekilen diş | Yerine diş çıkar mı? | Kalıcı dişin çıkma zamanı |
|---|---|---|
| Süt ön dişleri (kesici ve köpek dişleri) | Evet | Kesiciler genellikle 6–8 yaş, köpek dişleri 9–12 yaş |
| Süt azı dişleri (kök dişler) | Evet, yerine küçük azı dişleri çıkar | Genellikle 10–12 yaş |
| Altında kalıcı diş tomurcuğu olmayan süt dişi | Hayır | — |
| 6 yaş dişi | Hayır | — |
| Diğer kalıcı dişler | Hayır | — |
Erken çekilen bir süt dişinin yerine kalıcı diş hemen çıkmaz; kalıcı diş çoğu zaman kendi çıkma yaşını bekler. Bu süre içinde komşu dişler boşluğa kayabilir. Süt dişinin erken kaybı, dişin türünden bağımsız olarak yer kaybına yol açabilir ve bu nedenle boşluğun korunması değerlendirilmelidir (Kaynak: American Academy of Pediatric Dentistry, Reference Manual, 2024).
Süt dişi düştükten ya da çekildikten sonra kalıcı dişin ne kadar sürede çıkması gerektiğini ve gecikmenin ne zaman endişe verici olduğunu Çocuğumun Dişi Düştü Ama Yenisi Gelmedi yazımızda bulabilirsiniz.
Kalıcı bir diş çekildiğinde o dişin yerine yeniden bir diş çıkmaz. Çekilen dişin arkasından veya önünden çıkan komşu dişler çekim boşluğuna kayabilir ve “tekrar diş çıktı” zannedilebilir.
12–13 yaş civarında, 20 yaş dişleri dışındaki kalıcı dişlerin büyük kısmı ağızda yerini almış olur. Bu yaştan sonra çekilen diş büyük olasılıkla kalıcı bir diştir. 20 yaş dişleri ise genellikle 17–21 yaşları arasında çıkar; bazı kişilerde hiç çıkmaz ya da gömülü kalarak 20'lik diş çekimi gerektirebilir.
Çocuklarda diş çekimi sonrası iyileşme genellikle hızlıdır; çoğu çocuk aynı gün ya da ertesi gün normal yaşamına döner. Bu süreçte dikkat edilmesi gerekenler şunlardır:
Kanama gazlı bez ısırmaya rağmen durmuyorsa, ağrı azalmak yerine artıyorsa ya da yüzde şişlik veya ateş gelişirse vakit kaybetmeden hekime başvurun. Çekim boşluğunun iyileşme sürecini Diş Çekimi Sonrası Bakım ve Alveolit yazımızda ayrıntılı olarak bulabilirsiniz.
Çocuklarda diş çekimi, doğru zamanda ve doğru yöntemle yapıldığında çocuğun ağız sağlığını korumanın güvenli bir yoludur. Süt dişlerinin çoğu kendiliğinden değişse de çürük, apse ya da zamanında düşmeyen dişler mutlaka hekim değerlendirmesi gerektirir. Erken fark edilen sorunlar çoğu zaman çekime gerek kalmadan tedavi edilebilir.
Antalya Myra Ağız ve Diş Sağlığı Polikliniği’nde çocuklarınızın diş tedavileri pedodontist tarafından planlanır ve uygulanır. Muayenede dişin durumu röntgenle değerlendirilir, çekimin gerekip gerekmediği ve varsa en uygun yöntem ailelerle birlikte belirlenir.
Çocuğunuzun dişleriyle ilgili bir endişeniz varsa, Antalya çocuk diş hekimliği ekibimizle iletişime geçerek muayene randevusu oluşturabilirsiniz.