WhatsApp ile iletişim
Date Published
1979’da Almanya Stuttgart’ta doğan Dr. Çetin, ilkokuldan liseye kadar Kırşehir’de eğitim görmüş, diş hekimliği lisansını 19 Mayıs Üniversitesi’nde tamamlamıştır. 2005’te Antalya’da özel muayenehanede mesleğe başlamış, 2012–2016 yıllarında KlinikAntalya’da ortak hekim olarak çalışmıştır. 2016’da kurduğu Myra Ağız ve Diş Sağlığı Polikliniği’nde halen hizmet vermektedir.
Formu doldurarak telefon numaranızı bizimle paylaşın, biz sizi arayalım!
Diş eti büyümesi (gingival hiperplazi), diş etinizin dişlerinizin üzerine doğru büyüyerek kalınlaşmasıdır. Sağlıklı sınırların ötesine geçen bu doku artışı, hem gülüşünüzü hem de ağız sağlığınızı etkileyebilir.
Diş eti büyümesinin tek bir sebebi yoktur. Bazen basit bir plak birikiminden kaynaklanır ve düzenli bakımla geriler. Bazen kullandığınız bir ilacın yan etkisidir, bazen de altta yatan bir hastalığın ilk işaretidir. Bu yüzden büyümenin arkasındaki nedeni bulmak, doğru tedavinin de başlangıç noktasıdır.
Sağlıklı bir diş eti açık pembe renkte, sıkı ve mattır. Yüzeyi hafifçe portakal kabuğunu andırır ve dişi ince, düzgün bir hat halinde sarar. Diş eti büyümesinde ise bu doku sağlıklı sınırlarını aşar. Kalınlaşır, hacim kazanır ve dişin üzerine doğru ilerler. Doku dişi örttükçe dişler olduğundan daha kısa görünür. İleri durumlarda ise büyüyen diş eti dişlerin arasını doldurarak gülüşün görünümünü belirgin biçimde değiştirebilir.
Bu büyüme her ağızda aynı şekilde ortaya çıkmaz. Bazen yalnızca tek bir dişin çevresinde görülür. Bazen birkaç dişi birden kapsar. Bazen de tüm ağza yayılır. Büyümenin ne kadar yayıldığı, çoğu zaman altta yatan nedenle doğrudan ilişkilidir. Bu yüzden büyümenin dağılımı, diş hekiminin nedeni belirlerken baktığı ilk ipuçlarından biridir.
Bu iki durum sık sık birbirine karıştırılır, ama aralarında önemli bir fark vardır. Diş eti şişmesi çoğunlukla iltihaba bağlı, geçici bir tepkidir. Nedeni ortadan kalktığında diş eti eski haline döner. Örneğin bir enfeksiyon ya da geçici bir tahriş sonrası oluşan şişlik, tedaviyle birlikte kısa sürede geriler.
Diş eti büyümesinde ise dokunun kendisinde hacimsel bir artış vardır ve bu artış çoğu zaman kalıcıdır. Özellikle ilaca bağlı ya da fibrotik (bağ dokusu ağırlıklı) büyümelerde, iltihap kontrol altına alınsa bile fazla doku kendiliğinden kaybolmaz. Bu tür vakalar çoğunlukla profesyonel bir müdahale gerektirir. Bazen iki durum bir arada da bulunur; büyümüş bir diş etinin temizlenmesi zorlaştığı için üzerine iltihabi şişlik de eklenebilir. Diş eti şişmesi hakkında daha ayrıntılı bilgiyi “Diş Eti Şişmesi” yazımızda bulabilirsiniz.
Diş eti büyümesi çoğu zaman yavaş ilerler ve başlangıçta rahatsızlık vermediği için kolayca gözden kaçar. İlk fark edilen belirti genellikle görünümle ilgilidir: diş etinin normalden daha dolgun görünmesi ya da dişlerin giderek kısalıyormuş gibi algılanması. Büyüme ilerledikçe temizlenmesi zor bölgeler oluşur, bu bölgelerde plak birikir ve tabloya iltihabi belirtiler eklenir. İşte bu aşamada kızarıklık, kanama ve hassasiyet gibi şikâyetler devreye girer.
Diş eti büyümesinde en sık karşılaşılan belirtiler şunlardır:
Bu belirtilerin şiddeti kişiden kişiye ve büyümenin nedenine göre değişir. Hafif vakalarda yalnızca görünümle sınırlı kalan büyüme, ilerlemiş durumlarda diş etinden kendiliğinden kanamaya, ağrıya ve ciddi hijyen sorunlarına yol açabilir. Belirtiler ne kadar erken fark edilirse, büyümenin kontrol altına alınması ve altta yatan nedenin tedavisi de o kadar kolay olur.
Diş eti büyümesinin tek bir nedeni yoktur. Kimi zaman ağız hijyeniyle ilgili basit bir sorundan kaynaklanır, kimi zaman kullanılan bir ilacın yan etkisidir, kimi zaman da altta yatan bir hastalığın işaretidir. Doğru tedavi için önce büyümeye yol açan nedeni belirlemek gerekir.
Diş eti büyümesinin en yaygın nedeni plak birikimi ve buna bağlı gelişen iltihaptır. Dişlerin üzerinde biriken plak düzenli olarak temizlenmediğinde diş etini tahriş eder. Diş eti önce kızarır ve şişer, zamanla da hacim kazanarak büyümeye başlar. ( Kaynak : Cleveland Clinic - Gingival Hyperplasia)
Burada kısır bir döngü devreye girer. Büyüyen diş eti dişlerin arasını doldurur ve bu bölgelerin fırçalanmasını zorlaştırır. Temizlenemeyen alanlarda daha fazla plak birikir, biriken plak da büyümeyi ve iltihabı besler. Bu yüzden iltihabi kaynaklı diş eti büyümesinde tedavinin ilk adımı, çoğu zaman profesyonel bir diş taşı temizliği ve düzenli ağız bakımıdır.
Bazı ilaçların uzun süreli kullanımı, doğrudan diş eti dokusunun büyümesine yol açabilir. Buna ilaca bağlı diş eti büyümesi denir ve belirtiler çoğunlukla tedaviye başlandıktan 1 ila 3 ay sonra ortaya çıkar. (Kaynak: Tungare & Paranjpe, StatPearls, 2022)
Diş eti büyümesiyle en sık ilişkilendirilen üç ilaç grubu şunlardır:
Bu ilaçları kullanan herkeste büyüme görülmez; kişiden kişiye değişir ve ağız hijyeni bu riski doğrudan etkiler. Yine de görülme sıklığı azımsanmayacak düzeydedir. Fenitoin kullanan yetişkinlerin yaklaşık %50'sinde, siklosporin kullananların %30'unda, nifedipin kullananların ise %20'sinde diş eti büyümesi geliştiği bildirilmiştir.
Burada en önemli nokta şudur: Bu ilaçlardan birini kullanıyor ve diş etinizde büyüme fark ediyorsanız, ilacı kendi başınıza kesmeyin. İlacın değiştirilmesi ya da dozunun ayarlanması yalnızca sizi takip eden hekimin kararıyla, diş hekiminizle işbirliği içinde yapılmalıdır.
Vücuttaki hormonal dalgalanmalar diş etini plağa karşı daha hassas hale getirir ve büyümeye zemin hazırlar. En sık hamilelik ve ergenlik dönemlerinde görülür. Bu dönemlerde artan hormon seviyeleri, diş etinin damarlanmasını ve iltihaba yatkınlığını artırır.
Hamilelik döneminde bazen tek bir diş çevresinde "gebelik tümörü" adı verilen, iyi huylu ve ağrısız bir büyüme ortaya çıkabilir. İsmi ürkütücü olsa da kanserle ilgisi yoktur. Bu tür büyümeler genellikle doğumdan sonra, hormon düzeyleri normale döndükçe kendiliğinden geriler. Yine de bu dönemde ağız hijyenine her zamankinden daha fazla özen göstermek gerekir. Hamilelik döneminde diş sağlığıyla ilgili merak ettiklerinizi “Hamilelikte Diş Sağlığı” yazımızda bulabilirsiniz.
Bazen diş eti büyümesi, ağızla sınırlı bir sorun değil, vücuttaki başka bir hastalığın işaretidir. Diyabet gibi kronik hastalıklar ve özellikle C vitamini eksikliği diş eti dokusunu zayıflatarak büyümeye zemin hazırlayabilir. Daha nadir ama önemli bir grup ise kan hastalıklarıdır: bazı vakalarda diş eti büyümesi lösemi gibi ciddi hastalıkların ilk bulgusu olabilir. Bu nedenle hızlı ilerleyen ya da nedeni belli olmayan büyümeleri mutlaka bir diş hekimine göstermek gerekir.
Diş eti büyümesi nadiren kalıtsal da olabilir. Herediter diş eti fibromatozisi denen bu durumda diş eti, genetik yatkınlık nedeniyle yavaş ama sürekli büyür; genellikle çocukluk ya da ergenlikte fark edilir. Bu büyüme sert ve fibrotik yapıda olduğu için ağız bakımıyla gerilemez, tedavisi çoğunlukla fazla dokunun cerrahi olarak alınmasını gerektirir.
Ağız içindeki sürekli tahrişler de belirli bir bölgede diş eti büyümesine yol açabilir. Kenarı uygun olmayan dolgular, kötü oturan protezler, ağızdan solunum ya da diş ile diş eti arasında sıkışan yemek artıkları diş etini tahriş ederek büyümeyi tetikleyebilir. Benzer şekilde, tam çıkamamış 20'lik dişlerin çevresi temizliği zor bir bölge oluşturduğu için büyüyüp iltihaplanabilir.
Ortodontik tedavi gören hastalarda da benzer bir tablo sık görülür. Braketlerin çevresi fırçalanması zor bölgeler oluşturduğu için bu alanlarda plak birikir ve diş eti tedavi süresince hacim kazanabilir. Bu tür büyümeler çoğunlukla geçicidir; teller çıkarılıp temizlik kolaylaştığında diş eti genellikle eski haline döner.
Bazen diş eti büyümesi, tek bir noktada "et parçası" gibi görünen sınırlı bir kabarıklık şeklinde ortaya çıkar. Halk arasında "diş etinde et çıkması" denen bu duruma tıpta epulis adı verilir; genellikle kronik tahriş, travma ya da iltihaba tepki olarak gelişir ve çoğu zaman iyi huyludur. Yine de diş etinde fark ettiğiniz her et parçasını, özellikle ağrı, kanama veya hızlı büyüme varsa, mutlaka bir diş hekimine göstermelisiniz.
Bunun cevabı tamamen büyümenin nedenine bağlıdır. Bazı diş eti büyümeleri altta yatan neden ortadan kalktığında kendiliğinden geriler; bazıları ise profesyonel müdahale olmadan geçmez. Bu yüzden "geçer mi" sorusunun tek bir yanıtı yoktur; önce büyümenin kaynağına bakmak gerekir.
Kendiliğinden gerileme ihtimali en yüksek olan durumlar şunlardır:
Kendiliğinden geçmesi beklenmeyen, profesyonel tedavi gerektiren durumlar ise şunlardır:
Kısacası, iltihaba ya da geçici bir etkene bağlı büyümeler doğru bakımla gerileyebilir. Ancak büyüme kalıcıysa, hızlı ilerliyorsa ya da nedenini bilmiyorsanız kendiliğinden geçmesini beklemek doğru değildir. Bu gibi durumlarda en güvenli yol, vakit kaybetmeden bir diş hekimine başvurarak nedenin belirlenmesidir.
Diş eti büyümesinin tedavisi, büyümeye yol açan nedene ve büyümenin şiddetine göre belirlenir. Tedavi genellikle iki aşamada ilerler: önce büyümeyi tetikleyen neden ortadan kaldırılır, ardından gerekiyorsa fazla doku düzeltilir. Bu yüzden tedavinin ilk adımı her zaman doğru teşhistir. Diş hekimi, ağız içi muayenenin yanı sıra gerektiğinde röntgen ve ek görüntülemelerle büyümenin kaynağını belirler.
Çoğu diş eti büyümesinde ilk basamak, cerrahi gerektirmeyen tedavilerdir. İltihaba ve plağa bağlı büyümelerde profesyonel bir diş taşı temizliği çoğu zaman tek başına belirgin bir iyileşme sağlar. Diş yüzeyindeki ve diş eti altındaki plak ile diş taşı temizlendiğinde iltihap geriler, diş eti de zamanla normal hacmine dönmeye başlar.
Daha ilerlemiş durumlarda diş eti altındaki kök yüzeylerinin temizlenip düzleştirildiği küretaj uygulanabilir. Bunların yanında hastaya doğru fırçalama ve diş ipi kullanımı öğretilir; çünkü tedavinin kalıcı olması büyük ölçüde günlük ağız bakımına bağlıdır. İlaca bağlı büyümelerde ise diş hekimi, ilacı yazan hekimle iş birliği içinde ilacın değiştirilmesini ya da dozunun ayarlanmasını değerlendirir.
Cerrahi olmayan yöntemlere rağmen büyüme gerilemiyorsa ya da doku fibrotik ve kalıcıysa, fazla diş etinin alınması gerekir. Bu işleme gingivektomi denir; büyüyen fazla doku çıkarılır ve diş eti yeniden şekillendirilerek sağlıklı bir görünüme kavuşturulur. İşlem genellikle lokal anestezi altında yapılır ve çok uzun sürmez.
Fazla dokunun alınmasının ardından diş etine daha estetik bir kontur kazandırmak için gingivoplasti uygulanabilir. Bu iki işlemin nasıl yapıldığını, iyileşme sürecini ve sonuçlarını Gingivektomi ve Gingivoplasti yazılarımızda ayrıntılı olarak bulabilirsiniz.
Diş eti büyümesinin önlenmesinde en güçlü koruma, düzenli ve doğru ağız bakımıdır. Büyümelerin büyük bölümü plak birikimiyle başladığı için, plağı kontrol altında tutmak riski önemli ölçüde azaltır. Alabileceğiniz temel önlemler şunlardır:
Bu önlemler yalnızca diş eti büyümesini değil, birçok diş eti hastalığını da önlemenin temelidir. Düzenli bakım alışkanlığı, hem büyümenin başlamasını engeller hem de var olan bir büyümenin tedavisinden sonra tekrarlamasını önler.
Diş etinizde büyüme, kalınlaşma ya da et parçası şeklinde bir kabarıklık fark ettiyseniz, bunu görmezden gelmemek önemlidir. Özellikle kanama, ağrı ya da hızlı ilerleyen bir büyüme varsa, değerlendirmeyi ertelememek gerekir. Diş eti büyümesi çoğu zaman basit bir nedene bağlıdır ve erken müdahaleyle kolayca kontrol altına alınır; ancak nadiren altta yatan daha ciddi bir durumun işareti de olabilir. Bu yüzden nedeni doğru belirlemek her şeyin başıdır.
Antalya Myra Dental Ağız ve Diş Sağlığı Polikliniğinde diş eti büyümesinin nedeni ayrıntılı bir muayene ve gerekli görüntülemelerle belirlenir, size en uygun tedavi planı çıkarılır. İster profesyonel temizlik ve ağız bakımı düzenlemesi, ister cerrahi bir müdahale gerektirsin, sürecin her aşamasında yanınızda oluruz. Antalya'da diş eti sağlığınızla ilgili değerlendirme için bizi hemen arayabilir veya WhatsApp'tan yazabilirsiniz.