WhatsApp ile iletişim
Date Published
1979’da Almanya Stuttgart’ta doğan Dr. Çetin, ilkokuldan liseye kadar Kırşehir’de eğitim görmüş, diş hekimliği lisansını 19 Mayıs Üniversitesi’nde tamamlamıştır. 2005’te Antalya’da özel muayenehanede mesleğe başlamış, 2012–2016 yıllarında KlinikAntalya’da ortak hekim olarak çalışmıştır. 2016’da kurduğu Myra Ağız ve Diş Sağlığı Polikliniği’nde halen hizmet vermektedir.
Formu doldurarak telefon numaranızı bizimle paylaşın, biz sizi arayalım!
Çoğu insan çenesinde bir kist ya da tümör olduğunu, başka bir nedenle çekilen bir diş röntgeninde tesadüfen öğrenir. Çünkü bu büyümeler çoğu zaman hiçbir belirti vermez.
Eğer siz de böyle bir durumla karşılaştıysanız önce şunu bilin: çene kisti ve tümörlerinin büyük çoğunluğu iyi huyludur, yani kanser değildir. Yine de tamamen zararsız sayılmazlar; tedavi edilmediklerinde büyüyüp çeneye ve dişlere zarar verebilirler.
Bu yazıda çene kisti ve tümörlerinin ne olduğunu, gerçekten tehlikeli olup olmadığını, hangi belirtilere dikkat etmeniz gerektiğini ve nasıl tedavi edildiğini sade bir dille anlatıyoruz.
Çene kisti, çene kemiğinin içinde oluşan, içi sıvı ya da yarı katı maddeyle dolu küçük bir keseciktir. Diş çevresinde geliştiğinde halk arasında "diş kisti" olarak da anılır. Çene tümörü ise anormal hücrelerin bir araya gelmesiyle oluşan katı bir kütledir. Aralarındaki en temel fark budur: kistin içi sıvı, tümörün içi doludur.
İkisiyle ilgili de en çok merak edilen soru aynıdır: tehlikeli mi? İyi haber şu ki büyük çoğunluğu iyi huyludur, yani kanser değildir. Kötü huylu olması çok nadir görülür.
Ancak "iyi huylu" olması "önemsiz" anlamına gelmez. İyi huylu bir kist bile büyümeye devam ederse:
Yani asıl risk çoğu zaman kanser olması değil, fark edilmeden büyümesidir. Erken yakalandığında ise tedavisi genellikle çok daha kolaydır.
Çenenizde bir şişlik fark etmeniz de tek başına panik nedeni değildir. Bu şişlik basit bir alerji ya da şişmiş bir lenf bezi de olabilir. Genel bir ipucu: yumuşak ve dokununca oynayan kütleler genellikle daha masumdur, sert ve yerinden kıpırdamayanlar ise daha fazla dikkat gerektirir. Yine de iyi mi kötü mü olduğunu yalnızca bir uzman kesin olarak söyleyebilir (Kaynak: Cleveland Clinic -- Jaw Cysts and Tumors).
Çene kistleri ve tümörleri çoğu zaman hiçbir belirti vermez ve genellikle bir diş röntgeninde tesadüfen fark edilir. Belirtiler genellikle büyüme belli bir boyuta ulaştığında ortaya çıkar:
Bu belirtilerin hiçbiri tek başına kesin kist işareti değildir; benzer şikâyetler başka diş sorunlarında da görülebilir. Ama bu işaretlerden biri ortaya çıkar ve geçmezse, bir uzmana göstermek gerekir.
Çene kistlerinin çoğu, normalde diş oluşturması gereken hücrelerin yanlış davranmasıyla başlar. Bu hücreler diş yapmak yerine bir kütle ya da içi sıvı dolu bir kese oluşturur. Bunun arkasında genellikle DNA'daki küçük değişiklikler, yani genetik mutasyonlar vardır.
Bu tür kistler özellikle henüz çıkmamış ya da gömülü 20'lik dişlerin çevresinde gelişebilir. Bir kısmı ise çürük veya darbe görmüş bir dişin iltihaplanmasına bağlı olarak ortaya çıkar.
Bazı kistler kalıtsal bir yatkınlıkla da ilişkili olabilir. Ama en önemli nokta şudur: çoğu durumda kesin neden bilinemez. Yani bu büyümeler genellikle sizin yaptığınız bir şey yüzünden ortaya çıkmaz; çoğu zaman kişinin kontrolü dışında gelişir.
Çene kistleri çoğu zaman belirti vermediği için genellikle başka bir nedenle çekilen diş röntgeninde fark edilir. Doktor durumu daha net görmek için tomografi (BT) veya MR gibi ek görüntülemeler isteyebilir.
Kesin sonuç için ise biyopsi gerekir. Biyopside büyümeden küçük bir doku örneği alınır ve mikroskop altında incelenir. Bu inceleme büyümenin türünü, iyi mi kötü huylu mu olduğunu ve ne kadar hızlı büyüdüğünü ortaya koyar. Doktor da bu bilgilere göre en uygun tedaviyi planlar.
Çene kisti ve tümörlerinde tedavi; büyümenin türüne, boyutuna ve yol açtığı şikâyetlere göre belirlenir. Doktorunuz en uygun yöntemi seçerken sizin beklentilerinizi ve tercihlerinizi de göz önünde bulundurur. En yaygın tedavi cerrahidir, ancak bazı durumlarda ilaç tedavisi ya da ikisinin birlikte uygulanması gerekebilir.
Tedavinin temelini genellikle büyümenin ameliyatla çıkarılması oluşturur. Cerrah yalnızca kisti veya tümörü değil, gerektiğinde çevresindeki etkilenmiş dişi, dokuyu ve çene kemiğinin bir bölümünü de alabilir. Alt çenenin bir bölümünün çıkarılmasına mandibulektomi, üst çenenin bir kısmının ya da tamamının alınmasına ise maksillektomi denir.
Çıkarılan doku çoğu zaman daha ameliyat sırasında incelenir. Bir patolog dokuyu hemen değerlendirip sonucu cerraha bildirir; böylece gerekiyorsa cerrah müdahalesini o anda buna göre düzenleyebilir.
Bazı çene kisti ve tümörü türlerinde cerrahiye ek olarak, bazı durumlarda ise tek başına ilaç tedavisi uygulanabilir. Hangi yöntemin uygun olduğu tamamen büyümenin türüne bağlıdır.
Büyüme alındıktan sonra çenenin hem görünümünü hem de işlevini eski haline getirmek için ek işlemler gerekebilir:
Çok nadir görülen kötü huylu (kanserli) tümörlerde, ameliyata ek olarak ışın tedavisi (radyoterapi) veya ilaç tedavisi (kemoterapi) gerekebilir. Ancak unutmayın, bu durum bir istisnadır; çene kisti ve tümörlerinin büyük çoğunluğu iyi huyludur ve cerrahiyle tedavi edilir (Kaynak: Mayo Clinic -- Jaw tumors and cysts).
İyi haber şu ki ameliyat çoğu çene kisti ve tümörünü tamamen tedavi eder. Yine de bazı türler tedaviden sonra tekrar edebildiği için, doktorunuz belirli aralıklarla kontrol önerebilir.
Bazı kistler bir kez alındığında neredeyse hiç tekrarlamaz. Bazıları ise daha dikkatli takip gerektirir. Bu yüzden ameliyat sonrası önerilen kontrollere gitmek, olası bir tekrarı henüz küçükken yakalamak açısından önemlidir.
Aşağıdaki durumlardan biri varsa bir ağız, diş ve çene cerrahına ya da diş hekiminize başvurmanız önerilir:
Ayrıca düzenli diş kontrolleri, henüz hiçbir belirti vermeyen bir kisti erkenden yakalamanın en güvenilir yoludur.
Çenenizde bir kist ya da tümörden şüpheleniyorsanız, doğru teşhis ve deneyimli bir ekip büyük önem taşır. Antalya Myra Dental olarak, çene kisti ve tümörlerinin teşhis ve tedavisinde modern teknoloji ve uzman kadromuzla yanınızdayız. Daha detaylı bilgi almak için bizi hemen arayabilir veya WhatsApp'tan yazabilirsiniz.