WhatsApp ile iletişim
Date Published
1979’da Almanya Stuttgart’ta doğan Dr. Çetin, ilkokuldan liseye kadar Kırşehir’de eğitim görmüş, diş hekimliği lisansını 19 Mayıs Üniversitesi’nde tamamlamıştır. 2005’te Antalya’da özel muayenehanede mesleğe başlamış, 2012–2016 yıllarında KlinikAntalya’da ortak hekim olarak çalışmıştır. 2016’da kurduğu Myra Ağız ve Diş Sağlığı Polikliniği’nde halen hizmet vermektedir.
Formu doldurarak telefon numaranızı bizimle paylaşın, biz sizi arayalım!
Kalp hastaları, doğru planlama yapıldığında güvenle diş çektirebilir; asıl risk çekimin kendisi değil, kan sulandırıcı ilacın hekime danışılmadan kesilmesidir.
Kan sulandırıcı kullanıyorsanız aklınızdaki iki soru bellidir: "Kanamam durur mu?" ve "İlacımı bırakmam gerekir mi?" Güncel bilimsel veriler çoğu durumda ilaç kesilmeden, basit önlemlerle diş çekiminin güvenle yapılabildiğini gösteriyor. Bu rehberde şu soruları yanıtlayacağız:
Kalp hastalarında diş çekimini özel kılan, işlemin kendisi değil; önceden planlanması gereken iki risk başlığıdır: kanama kontrolü ve enfeksiyon riski.
Sağlıklı bireylerde çekim sonrası kanama birkaç dakikada kendiliğinden durur. Kalp hastalarında ise süreç iki noktada farklılaşır:
Kan sulandırıcı kullananlarda kanama daha uzun sürebilir; ancak bu, lokal önlemlerle neredeyse her zaman kontrol altına alınır.
Aspirin, klopidogrel, warfarin gibi ilaçlar damar içinde pıhtı oluşup kalp krizi ya da inmeye yol açmasını engeller. Aynı etki, çekim boşluğundaki pıhtının da daha yavaş oluşmasına neden olur. Burada bilinmesi gereken denklem şudur:
Bu yüzden modern diş hekimliği riski ilacı keserek değil, kanamayı yerinde yöneterek çözer.
Çekim sırasında kana karışan bakteriler, yalnızca yüksek riskli hastalarda enfektif endokardit adı verilen kalp iç zarı enfeksiyonuna yol açabilir; bu gruba çekim öncesi antibiyotik verilir.
Çekim gibi kanamalı işlemlerde ağız bakterilerinin bir kısmı geçici olarak kana karışır. Sağlıklı kalpte bağışıklık sistemi bunları hızla temizler; hasarlı veya yapay yüzeylerde ise bakteriler tutunup çoğalabilir. Zaten iltihaplı bir dişin çekimi de benzer dikkat gerektirir; bu konuyu “İltihaplı Diş Çekilir mi?” yazımızda inceledik.
Kan sulandırıcı kullanan hastalarda diş çekimi; ilacın türünün belirlenmesi, gerekiyorsa kan testi yapılması ve kanama kontrol önlemlerinin hazırlanması şeklinde üç adımlı bir planla yürütülür.
Sürecin nasıl ilerleyeceğini belirleyen ilk şey, hangi tür kan sulandırıcı kullandığınızdır. Çünkü her ilaç pıhtılaşmayı aynı yolla baskılamaz ve her biri için izlenen protokol farklıdır.
Kullandığınız ilacın kutusundaki etken maddeye bakarak hangi grupta olduğunuzu kolayca anlayabilirsiniz:
Bu ayrım pratikte şu anlama gelir: aspirin kullanan bir hastayla warfarin kullanan bir hastanın çekim planı aynı değildir. İlk muayenede diş hekiminize kullandığınız tüm ilaçların güncel listesini eksiksiz iletmeniz, doğru planın ilk şartıdır. Çekim sırasında uygulanacak uyuşturma yöntemi de bu planın parçasıdır; ayrıntıları “Diş Tedavisinde Lokal Anestezi” yazımızda bulabilirsiniz.
Güncel yaklaşım açıktır: basit diş çekimlerinde kan sulandırıcı çoğu hastada kesilmez; ilaç düzenlemesi gerekiyorsa bu karar yalnızca kardiyoloğunuz tarafından verilir.
Yıllarca hastalara çekimden birkaç gün önce ilaçlarını bırakmaları söylendi. Bugün bu uygulama büyük ölçüde terk edilmiştir; çünkü ilacın kesilmesiyle oluşabilecek pıhtı, inme veya kalp krizi riski, çekim sonrası kanama riskinden çok daha ciddidir. Amerikan Diş Hekimleri Birliği de çoğu hasta için diş işlemleri öncesinde kan sulandırıcı tedaviyi değiştirmenin gereksiz olduğunu belirtir (Kaynak: American Dental Association).
Bu yaklaşım güçlü bilimsel veriye dayanır: 591 hastayı kapsayan bir meta-analiz, antikoagülan tedaviye devam eden hastalarla ilacı bırakan hastalar arasında çekim sonrası kanama riski açısından anlamlı fark bulunmadığını ortaya koymuştur (Kaynak: Yang et al., BMC Oral Health, 2016).
Burada altını çizmemiz gereken tek kural şudur: kan sulandırıcınızı hiçbir zaman kendi kararınızla bırakmayın. Diş hekiminiz gerekli görürse kardiyoloğunuzla iletişime geçer; doz ayarlaması veya zamanlama değişikliği gerekiyorsa buna iki hekim birlikte karar verir. Warfarin gibi takip gerektiren ilaçlarda bu karar bir kan testine dayanır: INR testine.
INR, kanınızın ne kadar sürede pıhtılaştığını gösteren standart bir testtir; warfarin kullanan hastalarda çekim kararı bu değere göre verilir.
Warfarin'in etkisi kişiden kişiye, hatta aynı kişide beslenmeye ve diğer ilaçlara göre değişir. Bu yüzden çekim öncesinde güncel bir INR ölçümü istenir; testin çekimden en fazla 24-48 saat önce yapılmış olması beklenir. Değerlerin pratikte anlamı şöyledir:
Yeni nesil ilaç (Xarelto, Eliquis, Pradaxa) kullanıyorsanız INR takibi gerekmez; bu ilaçların etkisi öngörülebilir olduğundan hekiminiz çekim saatini genellikle günlük dozun zamanlamasına göre planlar. Aspirin gibi antiagreganlarda ise basit çekimler için çoğunlukla ne test ne de ilaç değişikliği gerekir.
Bu sınırlar hekiminizin karar sürecini anlamanız içindir; değer uygun olsa bile çekim kararı diş sayısı, işlemin kapsamı ve genel sağlık durumunuzla birlikte değerlendirilir. Örneğin cerrahi gerektiren gömülü diş çekimi gibi işlemlerde planlama, basit çekime göre daha ayrıntılı yapılır.
Kan sulandırıcı kesilmeden yapılan çekimlerde kanama, işlem sırasında uygulanan lokal hemostatik yöntemlerle kontrol altına alınır; bu yöntemler ilacın koruyucu etkisini bozmadan yalnızca çekim bölgesine etki eder.
Çekim planınıza göre hekiminiz şu yöntemlerden birini veya birkaçını birlikte kullanır:
Diş çekimi öncesi koruyucu antibiyotik uygulaması (profilaksi), tüm kalp hastaları için değil; enfektif endokardit riski yüksek olan dar bir hasta grubu için önerilir.
Geçmişte hemen her kalp hastasına çekim öncesi antibiyotik verilirdi. Güncel kılavuzlar bu uygulamayı daralttı; çünkü gereksiz antibiyotik kullanımının zararının, çoğu hastada sağladığı korumadan büyük olduğu görüldü. Bugün koruma yalnızca şu gruplara önerilir:
Antibiyotik hazırlığı gereken hastalar:
Antibiyotik hazırlığı gerekmeyenler:
Riskli gruptaysanız uygulama basittir: hekiminiz çekimden yaklaşık bir saat önce alınacak tek doz antibiyotik reçete eder; penisilin alerjiniz varsa alternatif seçenekler mevcuttur. Hangi ilacın verileceğine diş hekiminiz, gerektiğinde kardiyoloğunuza danışarak karar verir.
Bu noktada şunu da hatırlatalım: antibiyotik hazırlığı, düzenli ağız bakımının yerini tutmaz. Diş eti sağlığı yerinde olan bir ağızda günlük çiğneme sırasında bile kana karışan bakteri miktarı azalır; yani endokarditten asıl koruyan şey, tek doz ilaçtan çok sağlıklı diş etleridir.
Kalp hastalarında güvenli diş çekiminin anahtarı, iki hekimin aynı bilgiye sahip olmasıdır; hazırlık süreci dört basit adımda tamamlanır.
Sürecin sizin tarafınızdan karmaşık bir yanı yoktur; yapmanız gerekenler randevu öncesinde birkaç belgeyi hazırlamaktan ibarettir:
Çekim sonrası ilk 24 saat pıhtının korunması açısından en kritik dönemdir; kan sulandırıcı kullanan hastalarda ev bakımı birkaç ek kurala daha dikkat edilerek yürütülür.
İyileşme sürecini sorunsuz geçirmeniz için yapmanız gerekenler şunlardır:
İlk 24-48 saatte kaçınmanız gerekenler ise şunlardır:
Ağrı kesici seçimi bu hastalarda ayrıca önemlidir: aspirin ve ibuprofen gibi ilaçlar kanamayı artırabileceğinden, hekiminiz aksini söylemedikçe parasetamol içerikli ağrı kesiciler tercih edilmelidir. Ağrıyı hafifletmenin diğer güvenli yollarını “Diş Ağrısına Ne İyi Gelir” yazımızda bulabilirsiniz.
Ayrıca diş çekimi sonrası bakım hakkında daha detaylı bilgi için içeriğimizi okuyabilirsiniz: Diş Çekimi Sonrası Bakım ve Alveolit
Kalp hastası olmak ya da kan sulandırıcı kullanmak, ağrıyan bir dişle yaşamak zorunda olduğunuz anlamına gelmez. Doğru planlama, güncel bir INR sonucu ve kardiyoloğunuzla kurulan iş birliği sayesinde diş çekimi bu hastalarda her gün güvenle uygulanan bir işlemdir. Üstelik tedaviyi ertelemek, iltihaplı bir dişin kalbiniz için oluşturduğu asıl riski büyütür.
Antalya'daki kliniğimizde kalp hastalarımızın çekim sürecini, gerektiğinde kardiyoloji konsültasyonuyla birlikte planlıyoruz. Kan sulandırıcı kullanıyorsanız ve diş çekimi konusunda kararsızsanız, ilaç listenizle birlikte yapacağımız ilk muayenede size özel çekim planınızı birlikte oluşturalım. Daha detaylı bilgi için bizi hemen arayabilir veya WhatsApp’tan yazabilirsiniz.