1979’da Almanya Stuttgart’ta doğan Dr. Çetin, ilkokuldan liseye kadar Kırşehir’de eğitim görmüş, diş hekimliği lisansını 19 Mayıs Üniversitesi’nde tamamlamıştır. 2005’te Antalya’da özel muayenehanede mesleğe başlamış, 2012–2016 yıllarında KlinikAntalya’da ortak hekim olarak çalışmıştır. 2016’da kurduğu Myra Ağız ve Diş Sağlığı Polikliniği’nde halen hizmet vermektedir.
Diş erozyonu, asitlerin diş minesini yavaş yavaş çözmesiyle ortaya çıkan ve çoğu zaman fark edilmeden ilerleyen bir sorundur. Gazlı içecekler, meyve suları, reflü ya da sık kusma nedeniyle dişler tekrar tekrar aside maruz kaldığında mine incelir.
Kaybedilen mine geri gelmez, ancak erozyon erken fark edildiğinde ilerlemesi durdurulabilir. Bu nedenle belirtileri erken tanımak ve asidin kaynağını ortadan kaldırmak, dişlerin uzun vadede korunmasında belirleyicidir.
Diş Erozyonu Nedir
Diş erozyonu ya da asit erozyonu, dişin sert dokularının, öncelikle de en dış katman olan minenin asitlerle kimyasal olarak çözülmesidir. Bu asitler çoğunlukla yiyecek ve içeceklerden ya da mideden gelir
Erozyonun diş çürüğünden temel farkı bakterilerin rolüdür. Çürükte asidi ağızdaki bakteriler üretir. Erozyonda ise bakteriler işin içinde değildir, hasarı doğrudan dişe temas eden asit yapar.
Asitle temas eden mine önce yumuşar. Tükürük bu yumuşamayı bir ölçüde onarabilir. Ancak asitle temas çok sık olduğunda mine toparlanmaya fırsat bulamaz ve yüzeyden kaybolmaya başlar.
Mine canlı bir doku olmadığı için kaybedilen kısım yeniden oluşmaz. Bu yüzden erozyonda amaç kaybı geri getirmek değildir. Amaç, ilerlemeyi durdurmak ve gerekirse dişi onarmaktır.
Erozyon, zamanla gelişen diş minesi aşınması türlerinden biridir, ancak nedeni mekanik değil kimyasaldır. Bu nedenle sert fırçalama ya da diş gıcırdatma gibi mekanik aşınmalardan farklı bir yaklaşım gerektirir.
Diş Erozyonu ve Diğer Aşınma Türleri
Dişlerdeki aşınma her zaman asitten kaynaklanmaz. Diş hekimleri aşınmayı nedenine göre üç ana türe ayırır:
Aşınma türü
Nedeni
Sık görüldüğü yer
Tipik görünüm
Erozyon
Yiyecek, içecek veya mideden gelen asit
Üst dişlerin ön ve damak yüzeyleri, alt azı dişlerinin çiğneme yüzeyleri
Parlak ve yuvarlaklaşmış yüzey, şeffaf kenarlar, çiğneme yüzeyinde çukurlar
Atrizyon
Dişlerin birbirine sürtünmesi
Ön dişlerin kesici kenarları, azı dişlerinin çiğneme yüzeyleri
Düzleşmiş yüzeyler, kısalmış kesici kenarlar
Abrazyon
Diş fırçası, diş macunu gibi dış etkenler
Diş eti hizası
Diş boynunda çentik şeklinde oyuklar
Belirgin atrizyon çoğu zaman uykuda farkında olmadan yapılan diş gıcırdatma ve sıkma alışkanlığıyla ilişkilidir. Abrazyon ise genellikle sert kıllı fırça kullanmaktan ya da dişleri bastırarak fırçalamaktan kaynaklanır.
Bu türler çoğu zaman birlikte görülür. Asitle yumuşamış mine, gıcırdatma ya da sert fırçalamayla çok daha kolay aşınır. Bu nedenle tedavi planlanırken bütün etkenler birlikte değerlendirilir.
Diş boynundaki bazı çentiklerin aşırı çiğneme kuvvetinden kaynaklandığı da düşünülmüş ve bu duruma abfraksiyon denmiştir. Ancak abfraksiyon bugün ayrı bir aşınma türü olarak kabul görmemektedir.
Diş Erozyonunun Nedenleri
Diş erozyonuna yol açan asit ya yiyecek ve içeceklerden ya da mideden gelir. Asidin miktarından çok, dişlerin ne sıklıkla aside maruz kaldığı belirleyicidir.
Asitli içecek ve yiyecekler: Gazlı içecekler (şekersizler dahil), meyve suları, enerji ve spor içecekleri, limonlu su, turunçgiller, şarap ve ekşi şekerlemeler mineyi en çok etkileyen asit kaynaklarıdır.
Yudumlama alışkanlığı: Asitli içecekleri gün boyu yudumlamak, ağızda tutmak ya da sıcakken içmek asidin dişle temas süresini uzatır.
Reflü: Ağza ulaşan mide asidi genellikle dişlerin iç ve çiğneme yüzeylerini etkiler, bu yüzden erozyon fark edilmeden ilerleyebilir.
Sık kusma: Gebelikteki bulantı ve kusmalar, kusmayla seyreden yeme bozuklukları ve aşırı alkol tüketimi dişleri tekrar tekrar mide asidine maruz bırakır.
Ağız kuruluğu ve ilaçlar: Tükürük asidi nötralize eder. Ağız kuruluğu ya da antihistaminikler gibi tükürüğü azaltan ilaçlar bu doğal korumayı zayıflatır.
Diş Erozyonu Belirtileri
Diş erozyonu genellikle ağrısız başlar ve yavaş ilerler. Pek çok kişi diş hekimine hassasiyet yüzünden değil, dişlerinin görünümündeki değişiklik nedeniyle başvurur.
Erken evrede diş yüzeyi doğal yüzey yapısını kaybeder ve pürüzsüz, parlak bir görünüm alır. Ön dişlerin kesici kenarlarında şeffaflaşma başlar ve bu kenarlar ışıkta hafif mavimsi görünebilir. Soğuk, sıcak, ekşi ya da tatlı yiyeceklerde diş hassasiyeti de bu dönemde ortaya çıkabilir.
İleri evrede minenin altındaki sarımsı dentin belirginleşir ve dişler sararmış, koyulaşmış görünür. Azı dişlerinin çiğneme yüzeylerinde küçük çukurlar oluşur ve eski dolgular çevredeki diş dokusundan yüksekte kalmış gibi görünür. Dişler zamanla incelir, kısalır ve kenarlarında küçük kırılmalar görülebilir.
Diş Erozyonu Nasıl Teşhis Edilir?
Diş erozyonu muayenede teşhis edilir. Diş hekimi dişlerin şekline, yüzeyin görünümüne ve aşınmanın hangi dişlerde yoğunlaştığına bakar. Aşınmanın yeri, nedeni hakkında da ipucu verir.
Muayenede şunlar değerlendirilir:
Aşınmanın derecesi: Diş hekimi ağzın her bölgesindeki aşınmayı puanlayarak kaydeder ve bu puan tedavi ihtiyacının belirlenmesinde yol gösterir.
Beslenme ve alışkanlıklar: Asitli içecek tüketimi, yudumlama ve fırçalama alışkanlıkları sorulur.
Genel sağlık: Reflü, sık kusma, kullanılan ilaçlar ve ağız kuruluğu sorgulanır.
Zaman içindeki değişim: Fotoğraf ya da 3D diş tarama ile kayıt alınır ve sonraki kontrollerde karşılaştırılır.
Reflüden şüphelenildiğinde diş hekimi hastayı aile hekimine yönlendirebilir. Nedeni kontrol altına alınmayan erozyon, tedaviden sonra da ilerlemeye devam edebilir.
Diş Erozyonu Tedavisi
Tedavinin ilk adımı, asidin kaynağını bulup kontrol altına almaktır. Beslenme alışkanlıkları değişmeden ya da reflü tedavi edilmeden yapılan onarımlar da zamanla aşınabilir.
Takip ve Florür
Ağrı, hassasiyet ya da görünümle ilgili bir şikayet yoksa diş hekimi çoğu zaman dişleri düzenli kontrollerle takip etmeyi önerir. Şikayet olmadığı sürece ciddi aşınmalarda bile dolgu ya da kaplama gibi müdahaleleri mümkün olduğunca ertelemek genellikle en doğru yaklaşımdır (Kaynak: Loomans et al., Journal of Adhesive Dentistry, 2017).
Bu dönemde kalay florür içeren diş macunları ya da diş hekiminin önerdiği yüksek florürlü ürünler kullanılır. Florür kaybolan mineyi geri getirmez, ancak kalan mineyi güçlendirerek erozyonun ilerlemesini yavaşlatır.
Kompozit Bonding
Hassasiyet, estetik kaygı ya da çiğneme sorunu ortaya çıktığında aşınan yüzeyler diş rengindeki kompozit malzemeyle kapatılır. Dişten doku kaldırmadan ya da çok az kaldırarak uygulanabildiği için kompozit bonding genellikle ilk tercih edilen yöntemdir.
Lamine ve Diş Kaplama
Aşınmanın geniş alanlara yayıldığı ileri vakalarda lamine kaplama ya da diş kaplaması (kron) tercih edilebilir. Dişlerin belirgin şekilde kısaldığı durumlarda, ısırma yüksekliğini yeniden kazandırmak için birden fazla dişi kapsayan kapsamlı bir tedavi planlanır.
Diş Erozyonunu Önleme Yolları
Erozyonu önlemenin temeli, dişlerin asitle temas sıklığını ve süresini azaltmaktır. Günlük alışkanlıklardaki küçük değişiklikler büyük fark yaratır:
Asitli içecekleri öğünlerle tüketin, gün boyu yudumlamayın.
Pipet kullanın ve içeceği ağzınızda tutmadan yutun.
Sıcak asitli içecekleri biraz soğuduktan sonra için.
Susadığınızda gazlı içecek ya da meyve suyu yerine su veya süt tercih edin.
Asitli bir öğünü peynir ya da sütle bitirin, çünkü ağızdaki asidi nötralize ederler.
Yumuşak kıllı fırça ve aşındırıcılığı düşük, florürlü bir diş macunu kullanın.
Kusmadan sonra ağzınızı florürlü bir gargarayla, yoksa suyla çalkalayın.
Reflü şikâyetiniz varsa doktorunuza başvurun.
Dişlerinizde hassasiyet, sararma ya da kenarlarda incelme fark ediyorsanız erken muayene, erozyonun ilerlemeden kontrol altına alınmasını sağlar.
Antalya Myra Dental’de diş erozyonu muayenesinde aşınmanın derecesini ve nedenini birlikte değerlendiriyoruz. Tedavi planını, aşınmanın durumuna göre düzenli takip, kompozit bonding ya da lamine kaplama seçenekleri arasından size özel oluşturuyoruz. Antalya’da diş erozyonu tedavisi hakkında bilgi almak ve muayene randevusu oluşturmak için bizi hemen arayabilir veya WhatsApp’tan iletişime geçebilirsiniz.
Diş Erozyonu Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Diş erozyonunun ilerlemesi, asidin kaynağı kontrol altına alınıp florürlü ürünler kullanıldığında durdurulabilir. Kaybolan mine yeniden oluşmaz, ancak aşınan yüzeyler kompozit bonding ya da lamine kaplamayla onarılabilir.
Tedavi edilmeyen diş erozyonu zamanla dişlerin incelmesine, kısalmasına ve sararmasına yol açar. Hassasiyet artabilir ve kenarlarda kırılmalar görülebilir. İleri vakalarda ısırma yüksekliği azalabilir.
Dişte abrazyon, diş fırçası ve diş macunu gibi dış etkenlerin diş yüzeyini mekanik olarak aşındırmasıdır. Genellikle sert fırçalama sonucu diş eti hizasında çentikler şeklinde görülür.
Evet, hassasiyet ya da estetik sorun yaratan erozyon alanları diş rengindeki kompozit dolguyla kapatılabilir. Şikâyet yoksa çoğu zaman önce düzenli takip ve florürle koruma tercih edilir.
Evet, diş erozyonu ilerledikçe hassasiyet ve ağrı yapabilir. Erken evrede genellikle ağrısızdır, ancak mine inceldikçe soğuk, sıcak, ekşi ve tatlı yiyeceklere karşı hassasiyet gelişir.