WhatsApp ile iletişim
Date Published
Atatürk, Karadeniz Teknik ve Akdeniz Üniversitelerinde akademik görevler yapmış, 100’ün üzerinde uluslararası yayını bulunan deneyimli bir ortodontisttir. Avrupa, Amerikan ve Türk ortodonti derneklerine üyedir. Çene iskelet bozuklukları, diş çapraşıklıkları, gömük dişlerin sürdürülmesi ve erişkin ortodontik tedavileri temel ilgi alanlarıdır.
Formu doldurarak telefon numaranızı bizimle paylaşın, biz sizi arayalım!
Diş teli ya da şeffaf plak tedavisi bittiğinde dişler düzgün görünür, ancak yerlerine henüz tam oturmamıştır. Dişleri saran kemik ve diş eti yeni konuma alışana kadar dişler eski yerlerine dönmeye eğilimlidir. Pekiştirme plağı (retainer), bu dönemde dişleri yerinde tutarak tedavinin sonucunu korur.
Pekiştirme apareyi, ön dişlerin arka yüzüne yapıştırılan ince bir tel ya da takılıp çıkarılan şeffaf bir plak olabilir. Ortodonti sonrası şeffaf plak kullanımında plak genellikle ilk aylarda gün boyu, ardından yalnızca geceleri takılır. Hangi apareyin ne kadar süre kullanılacağına, dişlerinizin durumuna göre ortodontistiniz karar verir.
Pekiştirme plağı, ortodonti tedavisinin son aşamasında kullanılan ve dişleri hareket ettirmeden yerinde tutan bir apareydir. Dişlerinize kuvvet uygulamadığı için ağrı yapmaz. İlk günlerde hissedeceğiniz hafif sıkılık hissi ise kısa sürede geçer.
Tedavi bittikten sonra dişlerin eski konumuna kaymasına nüks (relaps) denir. Dişleri geri çeken başlıca etkenler şunlardır:
Bu etkenler en güçlü haliyle tedavinin ilk aylarında görülür. Plağı bu dönemde aksatırsanız dişleriniz kısa sürede kayabilir.
Pekiştirme plağını, şeffaf plak tedavisi sırasında kullanılan hizalayıcı plaklarla karıştırmamak gerekir. Tedavi plakları dişleri adım adım hareket ettirir, pekiştirme plağı ise ulaşılan konumu korur.
Pekiştirme apareyleri sabit ve hareketli olarak ikiye ayrılır. En sık kullanılan üç türü aşağıdaki tabloda karşılaştırabilirsiniz:
Sabit Tel (Lingual Retainer) | Şeffaf Pekiştirme Plağı | Hawley Plak | |
|---|---|---|---|
| Görünüm | Ön dişlerin arka yüzünde ince bir tel; dışarıdan görünmez | Dişlere tam oturan ince, şeffaf plak; neredeyse görünmez | Damağa oturan akrilik gövde ve ön dişlerin önünden geçen ince metal tel |
| Kullanım | Sürekli ağızdadır, takmayı unutmazsınız | Takıp çıkarırsınız; hekiminizin söylediği süre kadar takmanız gerekir | Takıp çıkarırsınız; hekiminizin söylediği süre kadar takmanız gerekir |
| Temizlik | Diş ipi kullanmak zorlaşır, tel çevresinde diş taşı birikebilir | Dişlerinizi her zamanki gibi fırçalarsınız, plağı ayrıca temizlersiniz | Dişlerinizi her zamanki gibi fırçalarsınız, plak kolayca temizlenir |
| Dayanıklılık | Yıllarca kullanılabilir; tel kopabilir ya da yapıştırıcısı düşebilir | Zamanla aşınabilir ya da çatlayabilir, yenilenmesi gerekebilir | Dayanıklıdır, gerektiğinde hekim tarafından ayarlanabilir |
| Kimler için uygun | Dişlerinin geri dönme riski yüksek olanlar | Görünmez bir seçenek isteyen ve plağı düzenli takabilecek olanlar | Hekimin küçük ayarlamalar yapması gereken durumlar |
Ortodontistiniz; tedavi öncesi dişlerinizin durumunu, yaşınızı ve ağız bakım alışkanlıklarınızı değerlendirerek size uygun türü belirler.
Bazı durumlarda tek bir aparey yeterli olmaz. Ön dişlerin arkasına sabit tel yapıştırılırken, ek güvence için geceleri şeffaf pekiştirme plağı da kullanılabilir.
Bu yöntem genellikle dişlerin eski yerine dönme ihtimalinin yüksek olduğu durumlarda tercih edilir. Tedavi öncesinde kendi ekseni etrafında belirgin şekilde dönmüş dişler ya da tedaviyle kapatılan diş aralıkları buna örnek olarak gösterilebilir.
Pekiştirme plağını ne kadar takacağınız; tedavi öncesindeki diş durumunuza, yaşınıza ve kullandığınız apareye göre değişir. Yine de çoğu hastada süreç üç aşamada ilerler:
Sabit telde böyle bir takma düzeni yoktur, çünkü tel sürekli ağzınızdadır. Telin ne kadar süre kalacağına kontrollerde ortodontistiniz karar verir; çoğu hastada yıllarca yerinde bırakılır.
Hangi pekiştirme türünün ya da hangi kullanım süresinin daha iyi sonuç verdiğini kesin olarak gösteren güçlü bir bilimsel kanıt henüz yoktur (Kaynak: Martin C et al., Cochrane Database of Systematic Reviews, 2023). Kullanım planınızı, dişlerinizi her kontrolde değerlendiren ortodontistiniz belirler.
Tedavi türü: Pekiştirme ihtiyacı, tedavinin diş teliyle mi şeffaf plakla mı yapıldığına göre değişmez; iki yöntemde de dişler yer değiştirdiği için korunmaları gerekir. Diş teli tedavisinde pekiştirme apareyi genellikle tellerin söküldüğü gün ya da birkaç gün içinde takılır. Şeffaf plak kullananlar ise plak takmaya alışkın oldukları için pekiştirme plağına çoğu zaman daha kolay uyum sağlar.
Tedavi öncesi durum: Başlangıçta dişleri belirgin şekilde çapraşık olan ya da dişleri arasında geniş boşluk bulunan hastalarda geri dönme riski daha yüksektir. Bu hastalarda pekiştirme süreci daha uzun ve daha sıkı takip gerektirebilir.
Çocuk ve gençlerde: Çene hâlâ büyüdüğü için kontroller daha sık yapılır; plak küçük gelirse yenisi hazırlanır. Bu dönemde plağı her gece takmayı hatırlatmak çoğu zaman ailenin işidir. Çocuklarda ortodonti sürecini yakından takip eden ebeveynler, sonucun korunmasında da en büyük destektir.
Yetişkinlerde: Büyüme tamamlanmıştır ama dişler yaşla birlikte az da olsa hareket etmeye devam eder. Diş eti çekilmesi veya diş çevresinde kemik kaybı varsa bu hareket kolaylaşır. Bu yüzden yetişkinlerde ortodonti sonrasında sabit tel sık kullanılır ve yıllarca yerinde bırakılabilir.
Pekiştirme apareyinin temiz kalması, dişleriniz ve diş etleriniz için önemlidir. Bakım şekli apareyin türüne göre değişir.
Sabit telin çevresinde yemek artıkları kolayca birikir. Günlük bakımda şunlara dikkat edin:
Telde oynama ya da dilinize takılan bir uç fark ederseniz beklemeden hekiminize başvurun.
Plağınızı her çıkardığınızda soğuk ya da ılık suyla durulayın, günde bir kez de yumuşak bir fırçayla nazikçe temizleyin. Sıcak su ve bulaşık makinesi plağın şeklini bozabilir.
Plak takılıyken su dışında bir şey içmeyin. Kullanmadığınız zamanlarda da peçeteye sarmak yerine kendi kutusunda saklayın.
Pekiştirme plağını birkaç gün ya da birkaç hafta aksattığınızda dişleriniz fark ettirmeden kaymaya başlayabilir. Bunu genellikle şu belirtilerden anlarsınız:
Plak zorlamadan oturuyor ve sıkılık birkaç gün içinde azalıyorsa, düzenli kullanıma dönmeniz genellikle yeterlidir. Plak oturmuyorsa zorlayarak takmayın, çünkü hem plak hem dişleriniz zarar görebilir. Hekiminiz durumu değerlendirip yeni bir plak ya da farklı bir çözüm önerir.
Kayma belirginleştiyse dişlerin yeniden hizalanması gerekebilir. Yeniden tedavide şeffaf plak ya da diş teli seçimini, dişlerdeki kaymanın derecesine göre ortodontistiniz yapar.
Plağınız kırıldıysa, çatladıysa ya da kaybolduysa yenisini yaptırmak için beklemeyin. Plaksız geçen her gün dişlerinizin kayma ihtimalini artırır.
Yeni plak için ölçü almak artık eskisi kadar zahmetli değil. 3D diş tarama ile dişlerinizin dijital ölçüsü kısa sürede alınır ve plak bu ölçüye göre hazırlanır.
Tedavinin ardından ilk yıl kontrolleriniz daha sık yapılır, sonrasında ise en az bir ya da iki yılda bir hekiminize görünmeniz yeterlidir. Bu randevularda hekiminiz plağın oturmasını, sabit telin sağlamlığını ve diş eti sağlığınızı kontrol eder.
Ortodonti tedavisi gören hastaların neredeyse tamamının pekiştirme apareyi kullanması gerekir ve bazı hastalarda bu kullanım ömür boyu sürebilir (Kaynak: British Orthodontic Society, Retainers).
Tedaviniz başka bir klinikte yapılmış olsa bile, Antalya Myra Dental'de plağınızı kontrol ettirebilir ve gerekirse yenisini yaptırabilirsiniz. Ortodonti uzmanımız dişlerinizi değerlendirerek size en uygun pekiştirme yöntemini belirler. Daha detaylı bilgi almak için bizi arayabilir veya WhatsApp’tan yazabilirsiniz.